1. Демография
«Ағымдағы сәт туралы» № 1 (144), 2023 жылдың ақпан – сәуірі · перевод (Қазақша) · раздел 3 из 11
Перевод исходного произведения; точность перевода оценивается отдельно.
1. Демография
Ресейдегі ресми саясатта, ғылымда және БАҚ (бұқаралық ақпарат құралдарында) созылмалы демографиялық мәселенің мәнін түсіну жоқ.
Мемлекеттің демографиялық саясаты мыналарды қамтылуы қажет:
• әлеуетті ата-аналардың денсаулығы;
• салауатты ұрықталу, салауатты әйел жүктілігі, салауатты туу және соның нәтижесінде жеке тұлғаның физикалық және психикалық денсаулығын сипаттайтын медициналық-биологиялық көрсеткіштері бойынша жаңа ұрпақтардың аға буыннан артықшылығы;[4]
• жаңа ұрпақтардың мәдени ауқаттылығы [5].
Тиісінше, демографиялық проблеманы еңсеру үшін қажет:
• туу көрсеткішін мүлде арттыру емес,
• ал салауатты өмір салтын ұстанатын, дені сау бірінші баланы дүниеге әкелген ата-аналардан балалардың жоғары туу көрсеткішін қамтамасыз ету.
Жаман өмір салтын ұстанатын ата-аналардың балалар жәрдемақысын, аналық капиталды және басқа да мемлекеттік қолдауларды алуға ұмтылуынан туу көрсеткішінің өсуін жолын кесу және тоқтату керек, өйткені, мәні бойынша, бұл жаңа ұрпақтардағы қоғамның биологиялық және мәдени деградациясына мемлекеттің инвестициясы.
Сол сияқты, бұрынғы әйелінің пайдасына еркектерден алимент өндіріп алу, кейде оларды кедей қалдырып, әйелдердің өз отбасына немқұрайлы қарауына және кейінгі ұрпақтардың отбасы институтының бұзылуына салынған инвестиция болып табылады.
Тарихи қалыптасқан Ресейдің посткеңестік үкіметі өмір сүрген 30 жыл ішінде[6] демографиялық саясат саласындағы өзінің әлеуетін дамыта алған жоқ. Бұл мәселеде ғылымның шенеунігі билікке екі себеп бойынша көмектеспейді: 1) жаңа немесе тиісті білім іздеудің пайдасы жоқ өздерінің мол графоманиясы, 2) шенеуніктер мен депутаттардың басым көпшілігінің бос уақытының болмауына байланысты құзыретіксіздігі[7] мен оқуға қабілетсіздік, сонымен бірге - олардың өнегелік және жеке шындықты қабылдау және түсіну мәдениетінің кемшіліктеріне байланысты, ол ар-ожданы мен ерік-жігерінің жоқтығынан олардың көпшілігіне тән «тіл алғышпен» қасиетпен ауырлатады, және нәтижесінде – олар өздерін анықтауы керек мәселелерді және ел азаматтары оларға есеп бере алатын проблемаларды шешуге бағытталған процестерді ұйымдастыруда шығармашылық бастама мен дағдылардың жоқтығынан байланысты ауырлатады.
Мәдени ауқаттылықты қамтамасыз ету саясатына келетін болсақ, Бірыңғай мемлекеттік емтиханға (2009 жылдан бастап баламасыз таңдау) және Болон жүйесіне (өту 2003 жылы басталып, 2011 жылы аяқталды) көшу – жаңа ұрпақтың мәдени ауқаттылық еместігін қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттік саясат. Мұндай бағалаудың себептері жалпыға бірдей міндетті білім, сонымен қатар университеттік кәсіптік білім берудің сипаты мен мақсаттарының өзгеруіне байланысты білім сапасының төмендеуі болып табылады.